BlogKurban kesmek, maddi imkânı yeterli olan Müslümanlar için yerine getirilmesi gereken mali ibadetlerden biridir. Kurban Bayramı yaklaşırken en çok merak edilen konuların başında kimler kurban kesmekle yükümlüdür sorusu gelir. Her Müslüman için kurban kesme sorumluluğu aynı şekilde değerlendirilmez. Kişinin dini açıdan sorumlu kabul edilmesi, belli bir mal varlığına sahip olması ve seferi durumda bulunmaması gerekir.
Kurban ibadetinde temel ölçü, kişinin asli ihtiyaçları ve borçları dışında belirli bir maddi güce sahip olmasıdır. Ev, temel ev eşyaları, günlük yaşam giderleri, bakmakla yükümlü olunan kişilerin ihtiyaçları ve ödenmesi gereken borçlar bu hesaplamanın dışında tutulur. Bunlar çıkarıldıktan sonra elde kalan mal varlığı nisap miktarına ulaşıyorsa kişi kurban kesmekle yükümlü olur.
Hanefî mezhebine göre kurban kesmenin gerekli olması için kişinin akıl sağlığının yerinde olması, büluğa ermiş bulunması, Müslüman olması, seferi olmaması ve nisap miktarı mala sahip olması gerekir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, zekâttaki gibi malın üzerinden bir yıl geçme şartının aranmamasıdır. Malın artıcı nitelikte olması da gerekmez. Kişi, Kurban Bayramı günlerinde gerekli maddi yeterliliğe sahipse kurban ibadetiyle sorumlu kabul edilir.
Kurban Kesmekle Yükümlü Olmanın Şartları
Kurban kesme sorumluluğu için ilk şart Müslüman olmaktır. Kurban, İslam’da mali yönü bulunan bir ibadet olduğu için dini sorumluluk taşıyan Müslüman kişileri ilgilendirir. İkinci şart akıl sağlığının yerinde olmasıdır. Akli dengesi yerinde olmayan kişiler dini yükümlülükler bakımından sorumlu kabul edilmez.
Bir diğer şart büluğa ermiş olmaktır. Çocuklar, kendi malları bulunsa bile kurban kesmekle doğrudan yükümlü sayılmaz. Büluğ çağına ulaşmış, dini açıdan sorumluluk yaşına gelmiş kişiler için kurban kesme şartları değerlendirilir.
Seferi olmamak da kurban kesme yükümlülüğünde önemli bir ölçüdür. Yolcu hükmünde olan kişiler için kurban kesmek zorunlu değildir. Fakat seferi olan kişi imkânı varsa ve kendi isteğiyle kurban keserse sevap kazanır. Burada mecburiyet ile gönüllü ibadet ayrımı yapılmalıdır.
Nisap Miktarı Mal Ne Demektir?
Kurban kesmekle yükümlü olmak için kişinin temel ihtiyaçları ve borçları dışında nisap miktarı mala sahip olması gerekir. Nisap, dini açıdan zenginlik ölçüsü olarak kabul edilen alt sınırı ifade eder. Kurban için esas alınan ölçü, 24 ayar 80,18 gram altın ya da bunun değerinde para veya mala sahip olmaktır.
Bu mal nakit para olabilir. Altın, gümüş, ticaret malı, fazla eşya veya değeri nisap miktarına ulaşan farklı varlıklar da hesaba katılabilir. Önemli olan, kişinin zaruri ihtiyaçları ve borçları çıkarıldıktan sonra elinde bu değere ulaşan bir imkânın kalmasıdır.
Kurban ibadetinde malın üzerinden bir yıl geçmiş olması gerekmez. Zekâtta aranan yıllanma şartı kurbanda aranmaz. Kişi bayram günlerinde nisap miktarı mala sahipse kurban kesmekle yükümlü hale gelir. Malın gelir getiren ya da sürekli artan bir mal olması da şart değildir. Bu yönüyle kurban yükümlülüğü, zekât hesabından farklı değerlendirilir.
Kimler Kurban Kesmek Zorunda Değildir?
Akıl sağlığı yerinde olmayanlar, büluğa ermemiş çocuklar, seferi durumda bulunanlar ve nisap miktarı mala sahip olmayan kişiler kurban kesmekle yükümlü değildir. Maddi imkânı yeterli olmayan bir kişinin borçlanarak kurban kesmesi gerekmez. Kurban ibadetinde esas olan, kişinin sahip olduğu imkânla bu ibadeti yerine getirebilmesidir.
Seferi olan kimseler için de kurban kesmek zorunlu değildir. Fakat yolcu durumundaki bir kişi isterse kurban kesebilir. Bu durumda ibadet geçerli olur ve kişi sevap kazanır. Yine de dini sorumluluk açısından seferi kişiye kurban vacip görülmez.
Aile içinde herkes adına ayrı kurban kesilip kesilmeyeceği de sık sorulan konulardan biridir. Hanefî mezhebine göre şartları taşıyan her birey ayrı ayrı sorumlu olur. Eşlerden biri nisap miktarı mala sahipse kendi adına kurban keser. Diğer eşin mal varlığı yeterli değilse onun adına kurban zorunlu olmaz.
